5 tháng đầu năm 2026, nhập siêu của Việt Nam đã lên tới 13,81 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm ngoái xuất siêu 5,1 tỷ USD. Đây là một con số đáng lưu ý vì sau 10 năm xuất siêu liên tiếp (từ 2016-2025), cán cân thương mại hàng hóa Việt Nam đảo chiều sang nhập siêu 13,8 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026 (nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu).
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong tháng 5, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 99,07 tỷ USD, tăng 3,2% so với tháng trước và tăng 25,8% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25,0% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 19,5%; nhập khẩu tăng 30,8% .
Về xuất khẩu, báo cáo cho biết, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 5 đạt 46,93 tỷ USD, tăng 2,1% so với tháng trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 9,05 tỷ USD, giảm 4,1%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 37,88 tỷ USD, tăng 3,6%. So với cùng kỳ năm trước, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 5 tăng 18,0%, trong đó khu vực kinh tế trong nước tăng 3,5%, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) tăng 22,0%.
Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 43,5 tỷ USD, tăng 2,5%, chiếm 20,2% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 172,16 tỷ USD, tăng 24,7%, chiếm 79,8%.
Về nhập khẩu, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 5 đạt 52,14 tỷ USD, tăng 4,3% so với tháng trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 13,17 tỷ USD, giảm 10,8%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 38,97 tỷ USD, tăng 10,7%. So với cùng kỳ năm trước, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 5 tăng 33,8%, trong đó khu vực kinh tế trong nước tăng 22,2%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng 38,2%.
Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt 229,46 tỷ USD, tăng 30,8% so với cùng kỳ năm trước, trong đó khu vực kinh tế trong nước đạt 64,26 tỷ USD, tăng 22,7%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 165,2 tỷ USD, tăng 34,3%.
Theo số liệu sơ bộ, cán cân thương mại hàng hóa tháng 5 nhập siêu 5,21 tỷ USD. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 13,80 tỷ USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 5,1 tỷ USD). Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 20,76 tỷ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 6,96 tỷ USD.
Đây là một con số đáng lưu ý vì sau 10 năm xuất siêu liên tiếp (từ 2016-2025), cán cân thương mại hàng hóa Việt Nam đảo chiều sang nhập siêu 13,8 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026 (nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu).
Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV phân tích, nguyên nhân nhập siêu của Việt Nam tăng mạnh trong 5 tháng đầu năm 2026 đến từ 3 lý do chính.
Thứ nhất, doanh nghiệp tăng nhập hàng để tích trữ nguyên nhiên liệu đầu vào trong bối cảnh rủi ro gia tăng. Thứ hai, nhiều mặt hàng nhập khẩu bị tăng giá, đặc biệt là giá năng lượng, phân bón, linh kiện điện tử – điện máy, trang thiết bị sản xuất…..
Thứ ba, theo vị chuyên gia, cấu trúc nền kinh tế khi xuất khẩu vẫn chủ yếu dựa vào khối doanh nghiệp FDI. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu của khối FDI chiếm đến 80% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa, 72% kim ngạch nhập khẩu hàng hóa trong 5 tháng 2026.
Bên cạnh đó, khu vực FDI luôn có tăng trưởng xuất nhập khẩu cao hơn khu vực DN trong nước và luôn xuất siêu, trong khi doanh nghiệp trong nước luôn nhập siêu (trong 5T.2026, khối DN FDI xuất siêu gần 7 tỷ USD (kể cả dầu thô) trong khi doanh nghiệp trong nước nhập siêu 20,8 tỷ USD.
“Việc này đặt ra yêu cầu cấp thiết khối doanh nghiệp trong nước cần quyết tâm nâng cao năng lực, tận dụng tốt hơn các FTA và tăng sức chống chịu, tăng tỷ lệ nội địa hóa …v.v”, vị chuyên gia nhấn mạnh.
